นักวิจัย :พิพัฒน์ งามมีศรี, วิยะนุช โลมะรัตน์, ภาวินี เหลืองรุ่งโรจน์, วิริยา เชื้อลี, ประพิศ เทพอารักษ์กุล, ปริญญา ชำนาญ.

หลักการและเหตุผล
โรคลูปัส (Systemic Lupus Erythematosus, SLE) เป็นโรคภูมิต้านทานตนเองที่พบได้บ่อยทำให้เกิดอาการหลายอวัยวะ ระดับความรุนแรงโรคมีตั้งแต่จากน้อยไปจนถึงรุนแรงมาก จนอาจจะเป็นอันตรายต่อชีวิต การศึกษาหาปัจจัยทำนายการเสียชีวิตและสาเหตุของการเสียชีวิตผู้ป่วยโรคลูปัสในประเทศไทยก่อนหน้านี้เป็นการศึกษาในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย ยังไม่เคยมีการรวบรวมข้อมูลในระดับโรงพยาบาลศูนย์มาก่อน

วัตถุประสงค์
เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายภาวะการเสียชีวิต อัตราการรอดชีวิตโดยรวม และสาเหตุการเสียชีวิตของผู้ป่วยโรคลูปัสที่ได้รับการรักษาในแผนกโรคข้อและรูมาติสซั่ม กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์

วัสดุและวิธีการ
งานวิจัยนี้เป็นการศึกษา Retrospective Cohort Study โดยการเก็บข้อมูลย้อนหลังจากเวชระเบียนของผู้ป่วย ที่ได้รับการวินิจฉัยโรคลูปัส ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2555 ถึง วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2559 เก็บรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน ข้อมูลการวินิจฉัยและระบบอวัยวะที่กำเริบของโรคลูปัส ความรุนแรงของโรคลูปัส ประเมินโดยใช้ SLEDAI-2K score การรักษารักษาแรกวินิจฉัยกับระยะช่วงใกล้เสียชีวิต ข้อมูลผู้เสียชีวิตจาก ทะเบียนราษฎร์ และสาเหตุการเสียชีวิตของผู้ป่วยการหาปัจจัยทำนายภาวะการเสียชีวิตใช้การวิเคราะห์ด้วยวิธี Cox proportional hazards regression analysis

ผลการศึกษา
ผู้ป่วยทั้งหมดจำนวน 249 ราย มีผู้ป่วยที่รอดชีวิต จำนวน 226 ราย (ร้อยละ 90.8) และผู้ป่วยที่เสียชีวิต จำนวน 23 ราย (ร้อยละ 9.2) อัตราอุบัติการณ์การเสียชีวิต (Mortality rate) ของผู้ป่วยโรคลูปัสในการศึกษานี้ มีค่าเท่ากับ 4.7 รายต่อ 100 คน-ปี (4.7 cases per 100 person-years) อัตราการรอดชีวิตของโรคลูปัสที่ปีที่ 4 มีค่าเท่ากับ ร้อยละ 84 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะการเสียชีวิตของการศึกษานี้ คือ Autoimmune hemolyticanemia [HR = 6.83 (95% CI 1.46 – 31.96) ; P-value = 0.015] จำนวนครั้งต่อปีของการกำเริบของโรคลูปัส [HR = 4.55 (95% CI 2.45 – 8.45) ; P -value = < 0.001] และภาวะไขมันในเลือดสูง (Dyslipidemia) [HR =0.12 (95% CI 0.02 – 0.73) ; P-value = 0.022] สาเหตุการเสียชีวิต คือ การติดเชื้อเป็นสาเหตุหลักโดยพบปอดติดเชื้อ (Pneumonia) มากที่สุด (ร้อยละ 52)

สรุป
ปัจจัยทำนายภาวะการเสียชิวิต คือ Autoimmune hemolytic anemia และจำนวนครั้งต่อปีของการกำเริบของ โรคลูปัส

คำสำคัญ
โรคเอสแอลอี การเสียชีวิต ปัจจัยทำนาย

วารสาร :
สรรพสิทธิเวชสาร 2562; 40(1-3):29-49.